Productenoverzicht

Grote atlas van de verenigde oost-Indische compagnie

Uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior, in samenwerking met het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG), het Nationaal Archief (NA) en URU-Explokart/Universiteit Utrecht, geeft momenteel een zevendelige atlasreeks uit van het eertijdse octrooigebied van de VOC (1602-1799), samengesteld op basis van facsimile's van manuscriptkaarten, plattegronden en topografische afbeeldingen uit de collecties van het Nationaal Archief te 's-Gravenhage en diverse andere VOC-archieven.

Als inleidend deel is medio november 2006 een facsimile-uitgave uitgebracht van de zogenoemde Atlas Amsterdam of Atlas Isaak de Graaf, de grote overzichtsatlas van de vestigingen en bezittingen van de VOC die omstreeks 1700 op last van de Heren XVII werd vervaardigd door de Amsterdamse kaartenmaker Isaak de Graaf en waarvan de bewaard gebleven kaartbladen zich nu alle in de collectie van het Nationaal Archief bevinden. In 2007-2009 verschenen vervolgens de regionale delen II (Java en Madoera), III (Indische Archipel en Oceanië), IV (Ceylon) en V (Afrika). Deze eerste vijf atlasdelen zijn inmiddels alle uitverkocht.

Laatste delen VI en VII: verschijning in november 2010

In november 2010 verschijnen in deze indrukwekkende atlassenserie alweer de twee laatste delen, VI: Voor-Indië, Perzië, Arabisch Schiereiland en VII: Oost-Azië, Birma tot Japan.

In Deel VI: Voor-Indië, Perzië, Arabisch Schiereiland behandelen de hoofdauteurs Jos Gommans, Jeroen Bos en Gijs Kruijtzer aan de hand van ca. 500 prachtig gereproduceerde en merendeels nooit eerder gepubliceerde manuscriptkaarten, plattegronden en topografische afbeeldingen die delen van het octrooigebied van de VOC die indertijd werden aangeduid als de Westerkwartieren, ruwweg het tegenwoordige India, Bangladesh, Pakistan, Iran, Irak en de landen van het Arabische Schiereiland. Anders dan in de Indische Archipel, aan de Kaap en in Ceylon kon de Compagnie hier door de macht van de plaatselijke en regionale vorstenrijken nooit grotere territoriale bezittingen verwerven en bleef zij voor haar handel ter plaatse dan ook steeds afhankelijk van de medewerking van de inheemse feodale heersers. In Voor-Indië waren dat in de eerste plaats natuurlijk de Mughal-keizers, met wie de VOC in contact stond via haar kantoor in Surat, en verder de nawabs van Bengalen, de sultans van Golkonda en Tanjore aan de Coromandelkust, en de vorsten van Bijapur, Calicut, Cochin en Travancore aan de Malabarkust. Die relatieve ondergeschiktheid aan de Indiase heersers betekende echter allerminst dat de compagniesbelangen hier gering waren. Gedurende de gehele 17de en een groot deel van de 18de eeuw waren de zijden en katoenen stoffen uit Bengalen, Coromandel en Surat voor de VOC onontbeerlijk als ruilobject en betaalmiddel in haar reusachtige Aziatische handelsnetwerk, terwijl het pepermonopolie in Malabar in belangrijke mate bijdroeg aan haar dominante positie op de Europese markt voor deze specerij. Verder westelijk was tot halverwege de 18de eeuw de handel in zijde en edelmetalen met het Perzische vorstenrijk van grote betekenis, waar de Compagnie een permanent kantoor onderhield in Gamron, nu Bandar-e Abbas. De contacten met de Arabische Wereld ten slotte, die net als Voor-Indië al in een vroeg stadium door de VOC werd verkend, concentreerden zich in de latere 17de eeuw vooral op de handel in koffie met Mocha aan de Rode Zee.

Het afsluitende Deel VII: Oost-Azië, Birma tot Japan betreft de gebieden ten noorden van de Indische Archipel, in de regio die men in de compagniestijd de Indische Noord noemde. Ook toen al werd de economie van Oost-Azië sterk gedomineerd door China, waar de VOC in de 17de en 18de eeuw handelde in zijde, porselein en later ook thee via de havens Kanton en (tijdelijk) Fuzhou, en Japan, dat tussen 1641 en 1854 zijn contacten met de westerse wereld uitsluitend onderhield via de Nederlandse factorij op het eilandje Deshima in de baai van Nagasaki. De Compagnie ging het hier vooral om edelmetalen en koper, die elders in Azië als betaalmiddel konden worden gebruikt, en om de lucratieve import van Aziatische en Europese waren in Japan. Deze beide landen worden door de auteurs Jos Gommans en Rob van Diessen dan ook centraal gesteld, tezamen met Taiwan (Formosa), dat tussen de vestiging in 1624 en het uiteindelijke verlies in 1662 de eerste grote territoriale bezitting van de VOC in Azië werd. Daarnaast is er ruim aandacht voor de kleinere compagniesvestigingen in Birma, Thailand (Siam, waar de VOC tussen 1607 en 1767 een loge had), Cambodja en Vietnam. Speciaal te noemen onder het vele unieke kaart- en beeldmateriaal (in totaal bevat dit atlasdeel meer dan 600 afbeeldingen!) zijn o.m. de tekeningen en kaarten van de compagniesdienaren Joan Nieuhof, die in 1655-1657 deelnam aan het eerste VOC-gezantschap naar Peking, en Engelbert Kaempfer, die in 1690-1692 in Siam en Japan verbleef en toen ook de jaarlijkse hofreizen naar de shogun in Edo (Tokio) meemaakte. Verder is het complete kaartwerk van Franz Philipp Balthasar von Siebold opgenomen, die in de jaren 1823-1829 voor het Nederlands-Indische gouvernement als arts op Deshima werkte en nadien de eerste betrouwbare westerse atlas van Japan samenstelde. Deel VII: Oost-Azië, Birma tot Japan besluit met een Supplement van meer dan 100 pagina’s, dat een uitgebreide aanvulling biedt op de kaarten, plattegronden en topografische afbeeldingen in de eerder verschenen delen I t/m V.

De delen VI: Voor-Indië, Perzië, Arabisch Schiereiland en VII: Oost-Azië, Birma tot Japan zijn nu beschikbaar voor intekening. Vanwege de gebleken grote belangstelling voor de serie en het feit dat het om eenmalige, genummerde uitgaven in beperkte oplage gaat, raden wij geïnteresseerden dringend aan hun bestelling zo spoedig mogelijk te plaatsen. Beide delen verschijnen in november 2010, maar zullen om praktische redenen afzonderlijk van elkaar worden uitgeleverd, met ca. 3 weken tussentijd en ruim vóór 5 december. In september 2010 zal op deze website nadere informatie over beide uitgaven worden geplaatst, in de vorm van de volledige inhoudsopgaven en een selectie van ca. 25 kaarten en tekeningen uit elk van de nieuwe atlasdelen.

Alle afzonderlijke delen worden uitgegeven op basis van de volgende specificaties. Formaat: 56 x 39,5 cm (h x b, boekblok), 59 x 41,5 x 6 cm (cassette); papier en druk: 170-grams mc kunstdruk, volledige kleurendruk; omvang: 400-432 pagina's; uitvoering: gebonden uitgave, kaft linnen op 4 mm boorden, ronde rug, folie-stempelopdruk in goud op rug en voorzijde, gelamineerd stofomslag in volledige kleurendruk, schuifcassette 4 mm boord, volledige kleurendruk, gelamineerd; oplage: eenmalige uitgave van max. 1.600 exemplaren, individueel genummerd; tekst: geheel tweetalig, Nederlands en Engels; prijs per deel: intekenprijs € 295,- t/m 31 december van het jaar van uitgave, daarna winkelprijs € 350,- incl. portokosten binnen Nederland.